Kira là gì?
Trang phục Kira là quốc phục truyền thống lâu đời của Bhutan, một vương quốc Phật giáo nằm sâu trong lục địa thuộc khu vực dãy Himalaya ở Nam Á. Cụ thể, trang phục Kira là một loại váy dài quấn quanh cơ thể vô cùng độc đáo, được mặc bởi phụ nữ Bhutan từ thế kỷ thứ 17 cho đến nay trong mọi hoạt động của đời sống, từ sinh hoạt thường nhật đến các dịp đặc biệt như lễ hội Tsechu, cưới hỏi, và các nghi lễ ngoại giao quan trọng khác.
Ban đầu, bộ y phục này được dệt thủ công hoàn toàn từ sợi bông hoặc sợi len thô, nhưng theo thời gian đã được cải tiến sang các chất liệu cao cấp như vải lụa tơ tằm nguyên chất hoặc vải cotton mềm mại. Trang phục Kira không đơn độc mà luôn được kết hợp khéo léo với một chiếc áo lót dài tay gọi là “wonju” và chiếc áo khoác ngắn “toego”. Sự đa dạng về màu sắc, kỹ thuật dệt hoa văn tinh xảo của trang phục kira chính là tấm gương phản chiếu sự phong phú, chiều sâu lịch sử của nền văn hóa tâm linh Bhutan.
Đặc điểm của trang phục Kira
Diện bộ trang phục Kira là một phần bắt buộc và không thể thiếu trong quy định trang phục quốc gia (được luật hóa qua bộ quy tắc ứng xử Driglam Namzha của vương quốc). Một điểm đặc biệt làm nên sự thú vị của trang phục kira là cấu trúc nguyên bản hoàn toàn không dùng khóa kéo, nút bấm hay đường may cắt hiện đại, dẫn đến cách mặc vô cùng phức tạp và cần sự khéo léo cao. Để giữ cố định phom dáng, trang phục kira được buộc chặt vào thân hình của người mặc bằng cách sử dụng một loại dây đeo bằng kim loại có chốt ghim gọi là “koma” kết hợp cùng thắt lưng vải. Quá trình quấn vải, gấp nếp và cố định đòi hỏi sự khéo léo và kỹ năng tỉ mỉ, và phụ nữ Bhutan thường phải mất một thời gian dài từ khi còn nhỏ để học cách mặc trang phục kira đúng cách, ngay ngắn.
Trang phục Kira truyền thống của quốc gia hạnh phúc Bhutan
Dưới đây là một số đặc điểm cấu trúc chính tạo nên tổng thể hoàn chỉnh của trang phục Kira:
Thiết kế và cách mặc của trang phục Kira:
Phụ nữ Bhutan thường mặc trang phục kira theo cấu trúc ba lớp chặt chẽ bao gồm chiếc áo “Wonju” mặc lót bên trong, chiếc váy Kira tấm lớn dài từ vai đến gót chân quấn xếp lớp bên ngoài và cuối cùng là áo khoác ngắn Toego chỉnh chu. Các phụ kiện đi kèm không thể tách rời bao gồm cặp trâm cài cổ xưa được gọi là Koma – để cố định 2 đầu chiếc váy Kira vào hai bên vai, cùng chiếc thắt lưng vải dài Kera quấn chặt ngang eo.
- Wonju là loại áo lót tay dài, mỏng nhẹ, được làm bằng lụa, polyester hoặc vải bông nhẹ. Phụ nữ Bhutan thường mặc chiếc áo này bên trong cùng để giữ ấm, bảo vệ cơ thể trước khi quấn tấm váy lớn của trang phục kira lên người.
- Váy dài Kira thực chất là một mảnh vải lớn hình chữ nhật có kích thước tiêu chuẩn khoảng 2,5m x 1,5m. Tấm vải này được dệt từ chất liệu truyền thống với những họa tiết hình học, biểu tượng Phật giáo Tây Tạng vô cùng sặc sỡ và đẹp mắt.
- Áo khoác Toego là dạng áo khoác lửng bên ngoài có ống tay rộng, thường được bẻ ngược gấu tay áo lên để lộ lớp vải của áo Wonju bên trong. Theo quy tắc thẩm mỹ, áo Toego không bao giờ được mặc cùng màu với áo trong Wonju, thay vào đó nó thường có các tông màu tương phản mạnh. Mục đích của việc này là tạo điểm nhấn thị giác bắt mắt cho tổng thể bộ trang phục Kira truyền thống.
- Koma – Một thiết kế kim hoàn truyền thống đặc trưng lấy cảm hứng từ họa tiết hoa văn và các biểu tượng mạn-đà-la từ nghệ thuật phương Đông cổ đại của Bhutan. Koma thường làm bằng kim loại mạ vàng, bạc hoặc đồng chế tác tinh xảo. Phụ kiện này được phụ nữ Bhutan sử dụng để cố định chiếc váy quấn của trang phục kira ở hai bên vai. Thiết kế của koma có cấu trúc một số hình vuông xếp chồng lên nhau với kích thước giảm dần, với mỗi hình vuông được xếp theo đường chéo tạo thành hình ngôi sao. Lớp phủ tương phản trang trí hình vuông ở trung tâm và luôn có một mảnh đá ngọc lam hoặc san hô nhỏ đính kèm bên trong hình vuông. Ở mặt trong của Koma, chốt kim loại giống như ve áo có một chốt nhọn uốn cong vào trong để tạo thành một thiết bị buộc chặt vải vô cùng chắc chắn.
- Kera, một loại khăn thắt lưng thắt chặt bằng vải dệt, dành cho nam và nữ có kiểu dáng hoàn toàn khác nhau. Kera của nam giới có thiết kế đơn giản hơn và ít màu sắc hơn khi dệt, trong khi Kera bổ trợ cho trang phục kira của phụ nữ có kích thước rộng hơn và được thêu dệt thêu hoa văn vô cùng công phu.
- Dhopchuu là một chiếc vòng tay kiểu truyền thống của người Bhutan. Chiếc vòng tay đặc biệt này có thiết kế cổ kính, được chế tác tỉ mỉ từ vàng và bạc, có khảm thêm đá màu ngọc lam bên trong để tôn vinh sự quyền quý của người phụ nữ khi diện trang phục kira.
- Rachu là một mảnh vải dài và hẹp được trang trí bằng các đường nét thêu thùa hoa văn vô cùng phức tạp. Nó được dệt theo nhiều kiểu mẫu biểu tượng linh thiêng và luôn được phụ nữ Bhutan mặc khoác vắt qua vai trái cùng với trang phục kira khi họ đi vào các cung điện, tu viện hoặc các cơ quan nhà nước nhằm thể hiện lòng tôn kính tối thượng.
Các cô gái Bhutan trong trang phục Kira truyền thống
Chất liệu và màu sắc của trang phục Kira
Vải may trang phục Kira thường được dệt hoàn toàn bằng phương pháp thủ công từ vải lụa thô (Kushutara) hoặc vải cotton dệt sợi mềm mại, tạo cảm giác dày dặn nhưng vẫn vô cùng thoải mái khi mặc. Trong đó, chất liệu lụa Kushutara cao cấp với các họa tiết thêu nổi đắt giá luôn được ưa chuộng hơn cả vì nó mang lại vẻ đẹp sang trọng, đẳng cấp cho tầng lớp hoàng gia và giới thượng lưu.
Màu sắc và họa tiết sọc (ngang hoặc dọc) trên trang phục kira đóng vai trò vô cùng quan trọng, thể hiện tầng lớp xã hội cũng như xuất thân vùng miền của người mặc. Bạn có thể bắt gặp rất nhiều màu sắc tươi sáng kết hợp hài hòa với nhau từ các tông màu truyền thống mang đậm tính Phật giáo như màu đỏ sẫm, màu xanh lá cây đại ngàn, và sắc vàng của hoàng gia.
Ý nghĩa văn hóa và tôn giáo sâu sắc
Tại vương quốc Bhutan, trang phục Kira không chỉ là một trang phục đẹp mắt, mà còn mang ý nghĩa tôn giáo Kim Cương Thừa và giá trị văn hóa sâu sắc. Mọi họa tiết thêu trên vải như hình sấm sét, bông sen, hay các dải màu vân mây đều mang thông điệp cầu bình an, may mắn và xua đuổi điềm dữ. Loại trang phục này luôn được mặc trang nghiêm trong các dịp đại lễ, cưới hỏi, và các nghi thức quốc gia. Đặc biệt, diện trang phục kira chỉn chu khi bước chân vào các Dzong (pháo đài vừa là trung tâm hành chính vừa là tu viện) là hành động bắt buộc để thể hiện đức tin thuần thành vào tôn giáo và sự kính trọng tuyệt đối đối với các vị Lama (Phật sống).
Sự phổ biến của trang phục Kira trong đời sống hiện đại
Cho đến nay, trang phục Kira vẫn là một phần hơi thở không thể tách rời trong văn hóa Bhutan, được mặc rộng rãi bởi phụ nữ Bhutan từ các em học sinh, nhân viên văn phòng cho đến các vị phu nhân cao quý trong cuộc sống hàng ngày lẫn các dịp hội hè. Không giống như nhiều quốc gia khác đang dần lãng quên y phục cổ truyền, bộ trang phục kira đã trở thành biểu tượng sống động, một niềm tự hào lớn của Bhutan trước thế giới, và thường được sử dụng trang trọng trong các sự kiện ngoại giao quốc tế để khẳng định bản sắc văn hóa độc lập, không bị hòa tan của quốc gia hạnh phúc này.
Nhà vua và hoàng hậu Bhutan trong trang phục Gho và trang phục Kira đã tiếp kiến Thủ tướng Ấn Độ Shri Narendra Modi
Gho – Trang phục truyền thống của nam giới Bhutan
Bên cạnh việc tìm hiểu về trang phục Kira dành riêng cho nữ giới, chúng ta không thể không nhắc đến bộ trang phục truyền thống đối xứng của nam giới ở Bhutan được gọi là Gho. Gho là một bộ áo liền quần dáng dài, có thiết kế gấp nếp lớn ở bụng tạo thành một chiếc túi vải rộng rãi (được xem là chiếc túi tiện dụng lớn nhất thế giới). Gho thường được làm từ các loại vải dạ dày, cotton sọc với màu sắc truyền thống nam tính như xanh lá cây, nâu hoặc đỏ đô.
Tương tự như cách mặc của trang phục kira, nam giới khi mặc Gho sẽ thắt lưng bằng dây Kera và bắt buộc phải khoác thêm một chiếc khăn vắt vai gọi là “kabney” khi đi đến các nơi trang nghiêm. Màu sắc của khăn kabney sẽ phân biệt rõ rệt địa vị (khăn màu vàng dành cho nhà vua, khăn màu đỏ cho bộ trưởng và khăn màu trắng cho dân thường). Nam giới Bhutan diện Gho trong mọi hoạt động đi học, đi làm và các lễ hội quan trọng của đất nước.
Mặc dù bộ đôi trang phục Kira và Gho có nguồn gốc từ ngàn xưa, nhưng chúng hoàn toàn không bị mai một mà trái lại còn là một phần sống động của cuộc sống hàng ngày tại Bhutan. Việc toàn dân tự giác và nghiêm túc mặc trang phục truyền thống không chỉ đơn thuần là tuân thủ luật pháp, mà đó là cách người dân thể hiện sự tôn trọng, lòng biết ơn sâu sắc với cội nguồn văn hóa và là giải pháp tuyệt vời để duy trì, bảo tồn di sản độc nhất vô nhị của đất nước cho thế hệ mai sau.
Tham khảo danh mục trang phục các nước tại Trang Phục Bông Sen
Hướng dẫn chi tiết cách mặc trang phục Kira chuẩn bản địa
Để mặc được một bộ trang phục Kira quấn truyền thống đúng chuẩn phom dáng phẳng phiu, người mặc cần tuân theo các bước tuần tự dưới đây:
Bước 1: Đầu tiên, người mặc tiến hành mặc chiếc áo lót Wonju dài tay bên trong, chỉnh lại cổ áo ngay ngắn.
Bước 2: Sau đó, tấm vải lớn của trang phục kira được quấn quanh cơ thể theo một kỹ thuật cuộn gấp nếp đặc biệt từ phải qua trái. Phần rìa vạt vải ở hai đầu trên cùng sẽ được kéo ngược lên trước ngực và dùng cặp ghim kim loại Koma ghim cố định thật chặt ở hai bên bả vai.
Bước 3: Tiếp theo, người mặc sẽ căn chỉnh lại các nếp gấp của váy cho thẳng thớm rồi dùng dây thắt lưng vải Kera bản lớn quấn chặt nhiều vòng quanh eo để định hình vòng eo và giữ cho tấm vải không bị tuột khi di chuyển.
Bước 4: Sau đó, khoác chiếc áo khoác ngắn Toego bên ngoài, lật phần gấu tay áo của áo lót Wonju đè lên trên tay áo Toego thật gọn gàng.
Bước 5: Cuối cùng là mang thêm các phụ kiện trang sức cổ truyền như vòng tay Dhopchuu và vắt chiếc khăn thêu Rachu qua vai trái nếu chuẩn bị đi dự các nghi lễ trang trọng.
Có thể thấy, trang phục kira truyền thống của vương quốc Bhutan không chỉ sở hữu tính thẩm mỹ độc đáo mà còn mang trong mình những câu chuyện lịch sử và triết lý sống vô cùng sâu sắc. Việc lựa chọn du lịch đến Bhutan không chỉ là cơ hội để bạn khám phá thiên nhiên hùng vĩ của rặng Himalaya mà còn là cơ hội tuyệt vời để trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu về bộ quốc phục độc đáo, thanh lịch của quốc gia này.
Hy vọng rằng bài viết này đã mang lại cho bạn nhiều kiến thức văn hóa Á Đông thú vị và giúp bạn hiểu rõ hơn về cấu trúc của trang phục Kira cũng như đời sống tinh thần của con người Bhutan. Chúng tôi luôn hoan nghênh những ý kiến đóng góp quý báu từ bạn đọc và mong muốn nhận được sự quan tâm, ủng hộ của bạn dành cho website. Hãy liên hệ với chúng tôi nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hay nhu cầu tìm hiểu sâu hơn nào nhé. Cảm ơn bạn đã đọc bài viết này và chúc bạn một ngày tốt lành!
Nguồn tham khảo: Wikipedia
